دانشگاه آزاد اسلامي واحددامغان
دانشكده علوم پايه
جهت اخذ درجه كارشناسي ارشد رشته شيمي
(گرايش شيمي آلي)
عنوان پايان نامه:
بررسي اثر امواج مايكروويو بر استخراج اسانس
وتركيبات شيميايي موجود در برخي نمونه هاي گياهي
استاد راهنما
دکتر حميد هاشمي مقدم
استاد مشاور
مهندس فرزانه بهادري
نگارش
مژگان بصيري
شهريور 1390
سپاس و حمد فراوان به درگاه خداوند منان، نخستين آموزگار و دارنده اولين و آخرين علم
و با سپاس از زحمات استاد راهنما، جناب آقاي دکتر هاشمي مقدم و راهنماييهاي ارزشمند استاد مشاور سرکار خانم دکتر بهادري که صميمانه مرا در اين کار ياري نمودند.
همچنين از کليه کساني که کمکهاي خود را از من دريغ نکردند، تشکرو تقدير مينمايم.
اين اثر ناقابل را به روح پر فتوح پدر و مادر عزيزم تقديم مينمايم.
همچنين اين کار را به همسرم و دو عزيزم، مهدي و اميرعباس تقديم مينمايم.
فهرست مطالب
چکيده فارسي
1مقدمه2فصل اول :کليات31-1معرفي گياهان دارويي 5-42-1آويشن63-1گياه شناسي74-1شيمي گياه 8-75-1اکولوژي96-1مصارف گياه آويشن10-97-1گونه هاي مختلف آويشن111-7-1آويشن باغي112-7-1آويشن دنايي12-113-7-1بررسي گونه هاي ديگر128-1اسانس15-139-1طبقه بندي ترکيبات شيميايي موجود در اسانس1510-1ترکيبات شيميايي اسانس21-1511-1ترپنوئيد ها2112-1هيدرو کربن هاي معطر22-2113-1مهيا سازي اندامهاي گياهي براي استخراج اسانس2314-1روشهاي استخراج اسانس241-14-1روش تقطير242-14-1ريز استخراج با فاز جامد فوقاني253-14-1ريز استخراج با حلال از فضاي فوقاني254-14-1استخراج به کمک امواج مافوق صوت265-14-1استخراج با سيال فوق بحراني2615-1تاريخچه استفاده از مايکروويو271-15-1اصول گرم کردن به وسيله امواج مايکروويو29-272-15-1دستگاهوري در مايکروويو303-15-1سيستم هاي سر بسته31-304-15-1سيستم هاي باز 3116-1اسکن الکتروني321-2فصل دوم : مروري بر پژوهش هاي گذشته341-1-2کاربردهاي MAE براي استخراج مواد طبيعي37-352-1-2گليکوزيد پير يميدين 38-373-1-2گوسيپدل384-1-2آلکا لوئيد ها385-1-2ترپن ها39-386-2-1اسانس ها39فصل سوم : تجربي401-3مواد و روشها412-3دستگاهوري411-2-3مشخصات دستگاه مايکروويو412-2-3مشخصات آون423-2-3مشخصات GC424-2-3مشخصات GC/MS423-3روش اسانس گيري434-3مراحل کار441-4-3بررسي تاثير روش استخراج بر روي کميت و کيفيت اسانس442-4-3مقايسه اسانسهاي حاصل از گونه هاي مختلف گياه آويشن443-4-3بررسي تاثير روش خشک کردن بر روي اسانس454-4-3بهينه سازي قدرت455-4-3بهينه سازي زمان 456-4-3بهينه سازي حجم حلال45فصل چهارم : بررسي داده ها461-4مقايسه دو روش استخراج اسانس براي آويشن دنايي گل بنفش48-472-4مقايسه ترکيبات موجود در اسانس دو گونه هاي آويشن توسط مايکروويو استخراج شده50-493-4بررسي تاثير روشهاي خشک کردن بر روي اسانس55-514-4بهينه سازي قدرت دستگاه 561-4-4رابطه ميان قدرت دستگاه با بازده اسانس562-4-4رابطه ميان توان دستگاه و مواد خروجي573-4-4بررسي سطح زير پيک براي چند ماده مهم اسانس در توانهاي مختلف62-585-4بهينه سازي زمان631-5-4رابطه ميان زمان با مواد خروجي632-5-4رابطه ميان زمان با غلظت اجزاي مهم تشکيل دهنده اسانس 68-646-4بهينه سازي حجم حلال 691-6-4رابطه ميان حجم حلال با حجم مختلفي از آب 73-702-6-4رابطه بازده اسانس آويشن با حجم آب 73فصل پنجم :نتيجه گيري74فهرست منابع
فهرست جداولشماره صفحه1ترکيبات موجود در 100 گرم پيکر رويشي خشک آويشن 82خصوصيات تيمول173ويژگيهاي کارواکرول184ثابت دي الکتريک حلالها285استفاده از روش MAE در استخراج مواد طبيعي36-346ترکيبات شيميايي موجود در اسانس آويشن با دو روش مختلف اسانسگيري467مقايسه ترکيبات شيميايي موجود در دو گونه آويشن488ترکيبات موجود در اسانس آويشن دنايي براي سه شيوه مختلف خشک کردن509بازده اسانس در شيوه هاي مختلف خشک کردن5310رابطه ميان توان دستگاه با بازده5511رابطه ميان قدرت دستگاه با تعداد مواد خروجي 5612رابطه ميان زمان اسانس گيري با مواد خروجي با قدرت 800 وات6213رابطه ميان زمان اسانس گيري با مواد خروجي با قدرت 400وات6214سطح زير پيک براي مواد مختلف در زمان هاي متفاوت در دو قدرت 6315سطح زير پيک براي مواد مختلف در حجم هاي متفاوت آب64
فهرست نمودارهاشماره صفحه1سطح زير پيک براي ترکيبات اسانس با دو شيوه مختلف اسانسگيري472درصد ترکيبات شيميايي موجود در دو گونه آويشن493سطح زير پيک براي گاماترپينن براي شيوه هاي مختلف خشک کردن514سطح زير پيک براي تيمول براي شيوه هاي مختلف خشک کردن515سطح زير پيک براي کارواکرول براي شيوه هاي مختلف خشک کردن526سطح زير پيک براي کاريئوپيلن براي شيوه هاي مختلف خشک کردن527رابطه ميان توان دستگاه با بازده558رابطه ميان توان دستگاه با مواد خروجي569سطح زير پيک براي بتاميرسن در توانهاي مختلف دستگاه5710سطح زير پيک براي پاراسيمن در توانهاي مختلف دستگاه5811سطح زير پيک براي لينالول در توانهاي مختلف دستگاه5912سطح زير پيک براي تيمول در توانهاي مختلف دستگاه6013سطح زير پيک براي کارواکرول در توانهاي مختلف دستگاه6114رابطه ميان مواد خروجي با زمانهاي مختلف اسانس گيري6215سطح زير پيک براي بتا ميرسن در زمان هاي مختلف اسانس گيري6416سطح زير پيک براي پاراسيمن در زمان هاي مختلف اسانس گيري6417سطح زير پيک براي گاماترپينن در زمان هاي مختلف اسانس گيري6518سطح زير پيک براي کارواکرول در زمان هاي مختلف اسانس گيري6519سطح زير پيک براي کاريئوپيلن در زمان هاي مختلف اسانس گيري6620غلظت هاي متفاوت از مونوترپنها و ترکيبات اکسيژن دارو سسکوئي ترپن ها6721سطح زير پيک براي بتا ميرسن در حجم هاي مختلف آب6922سطح زير پيک براي پاراسيمن در حجم هاي مختلف آب6923سطح زير پيک براي گاماترپينن در حجم هاي مختلف آب7024سطح زير پيک براي بورنئول در حجم هاي مختلف آب7025سطح زير پيک براي کارواکرول در حجم هاي مختلف آب7126سطح زير پيک براي کاريئوپيلن در حجم هاي مختلف آب7127رابطه ميان بازده با حجم هاي متفاوت آب 72
فهرست اشکال
شماره صفحه1گياه آويشن62دستگاه کلونجر233محدوده فرکانس و طول موج امواج الکترومغناطيس274نحوه گرم شدن به روش کلاسيک و روش مايکروويو275دياگرام بسته دستگاه مايکروويو296سيستم باز مايکروويو307ميکروگراف اسکن الکتروني غدد آويشن شيرازي328دستگاه مايکروويو – کلونجر409دستگاه GC/MS42
چکيده
روش استخراج اسانس هاي گياهي مي تواند درصد و نوع ترکيبات شيميايي موجود در آن را تغيير دهد.
در اين تحقيق اسانس حاصل از آويشن با دو روش تقطير با آب و استخراج با مايکروويو، استخراج گرديده و ترکيب شيميايي اسانس هاي حاصل به کمک دستگاه کروماتوگرافي گازي – اسپکتروسکپي جرمي GC/MS شناسايي شد. همچنين اثر قدرت، زمان وحجم حلال در اين کار بهينه شد. در اين کار تاثير روشهاي مختلف خشک کردن بر روي کميت و کيفيت اسانس نيز بررسي شد.
يافته ها نشان داد که اجزاي اصلي اسانس آويشن دنايي در روش تقطير با آب به صورت زير بود : پاراسيمن(16/1?)، گاماترپينن (96/0?)، تيمول (15/66?)، کارواکرول(20/18?) و کاريئوپيلن(20/2?)
و در روش استخراج به کمک مايکروويودرصد اجزا به صورت زير بود. پاراسيمن(05/3?)، گاما ترپينن(92/2?)، تيمول (48/78?)، کارواکرول (57/6?) وکاريئوپيلن (22/4?)
همچنين مشخص شد که آويشن دنايي گل بنفش نسبت به آويشن پابسن داراي تيمول بيشتري ميباشد.
هنگام بهينه سازي توان دستگاه مشخص شد که در توانهاي بالاي دستگاه مقدار ترکيبات اکسيژن دار افزايش مييابد. همچنين با گذشت زمان غلظت ترکيبات مونوترپني کاهش يافته و غلظت ترکيبات اکسيژن دار افزايش مييابد، زيرا ترکيبات مونوترپني به شدت به گرما و نور حساس هستند.
نتيجه آن که اين دو تحقيق نشان ميدهد تفاوت در روش استخراج به ويژه از جهت درجه حرارت و زمان فرآيند سبب تغيير در ترکيبات شيميايي به دست آمده، ميشود.
همچنين مشاهده شد که هنگامي که گياه در مايکروويو خشک ميگردد، به علت سرعت بالاي خشک شدن کيفيت اسانس حفظ ميگردد.
واژگان کليدي
اسانس، مايکروويو، ترکيب شيميايي، گياه آويشن، دستگاه کروماتوگرافي گازي/ جرمي

مقدمه
تحقيقات در زمينه استخراج ترکيبات فعال بيولوژيکي از گياهان به سرعت در حال انجام ميباشد. در روشهاي قديمي مثل تقطير با بخار آب، با توجه به مدت زمان طولاني حرارت دادن براي رسيدن به دماي لازم جهت تبخير ترکيبات فرار، بسياري از اين ترکيبات از دست ميروند، ترکيبات غير اشباع و استري تجزيه و انرژي و زمان زيادي تلف خواهد شد. در روشهايي نيز که براي استخراج نهايي از حلالهاي شيميايي استفاده ميکنند، خطر ايجاد مسموميت توسط حلال وجود دارد.
به اين دليل که از اسانس هاي اکثر گياهان آروماتيک در صنايع مختلف استفاده ميشود، يافتن بهترين روش استخراج براي بهبود کيفيت اسانس ها در راستاي رسيدن به مناسبترين ترکيب شيميايي مورد نظر، براي هر نوع کاربرد خاص که با قوانين سازگاري داشته باشد، ضروري است. براي مثال در صنايع غذايي علاوه بر اين که کيفيت عطر و طعم اسانس مهم است، حلاليت آن در مواد غذايي نيز مطرح است.
در سالهاي اخير استفاده از امواج الکترو مغناطيس در ناحيه امواج ريز موج کاربرد زيادي را در زمينه هاي مختلف از جمله آون هاي خانگي ودستگاهي و کاربردهاي زيست پزشگي فراهم نموده است.
کاهش حلال مورد استفاده و تشکيل مقدار ناچيز محصول جانبي وکاهش آلودگي و کاهش زمان واکنش همچنين استفاده از واکنشگرها در مقياس ميکرو و کاهش انرژي مورد نياز در مقايسه با روشهاي حرارتي معمولي و افزايش انتخاب پذيري واکنش از مزاياي اين تکنيک شيمي سبز محسوب ميشود. از آنجا که شيشه و بسياري از ترکيبات پليمري تقريبا قابليت عبور امواج ريز موج را دارند ميتوانند به عنوان سلهاي واکنش استفاده شوند. اين خواص ريز موج منجر به کاهش زيادي در ميزان حلالهاي مورد استفاده ميگردد از آنجا که انرژي مورد استفاده توسط حلال کنترل ميشود دماي مخلوط واکنش به نقطه جوش نميرسد، در نتيجه ميزان تبخير پايين نگه داشته شده و نياز به تقطير برگشتي نميباشد.
بنابر اين استفاده از انرژي ريز موج و کاربرد آن در استخراج ترکيبات موثره از گياهان نيز وارد شده است
فصل اول : کليات
1-1 معرفي گياهان دارويي
قدمت شناخت خواص دارويي گياهان، شايد بيرون از حافظه بشر باشد. يکي از دلايل مهم اين قدمت، حضورباورهاي ريشه دار مردم سرزمين هاي مختلف در خصوص استفاده از گياهان دارويي است اطلاعات مربوط به اثرها و خواص دارويي گياهان از زمان هاي بسيار دور به تدريج سينه به سينه منتقل گشته با آداب و سنن قومي در آميخته و سر انجام در اختيار نسل هاي معاصر قرار گرفته است طبق برخي سنگ نبشته ها و شواهد ديگر به نظر ميرسد مصريان و چينيان در زمره نخستين اقوام بشري بوده باشند که بيش از 27 قرن قبل از ميلاد مسيح از گياهان به عنوان دارو استفاده کرده و حتي برخي از گياهان را براي مصرف بيشتر در درمان دردها کشت داده اند. مردم يونان باستان، خواص دارويي برخي از گياهان را به خوبي مي دانسته اند. بقراط حکيم بنيانگذار طب يونان قديم و شاگرد وي ارسطو و ديگران، براي استفاده از گياهان در درمان بيماري ها ارزش زيادي قايل بوده اند. آنها علاوه بر استفاده از گياهان يونان، از گياهان کشورهاي ديگر هم استفاده مي برده اند. پس از آنها، يکي ديگر از شاگردان ارسطو به نام “تئوفراست” مکتب “درمان باگياه”را بنيان نهاد. پس از آن، “ديوسکوريد” در قرن اول ميلادي، مجموعه اي از 600 گياه دارويي با ذکر خواص درماني هر يک را تهيه و به صورت کتابي در آورد که اين کتاب بعدها سرآغاز بسياري از مطالعات علمي در زمينه گياهان مذکور گرديد، به طوري که مثلا “جالينوس” پزشک معروف يوناني در کارهاي خود به کتاب ديوسکوريد استنادکرده است در قرون هشتم تا دهم ميلادي، دانشمندان ايراني همچون، ابوعلي سينا، محمد زکرياي رازي و ديگران، به دانش “درمان با گياه” رونق زيادي دادند و گياهان بيشتري را در اين رابطه معرفي کردند و کتابهاي معروفي چون قانون و الحاوي را به رشته تحرير درآوردند. پس از آن، درمان با گياه همچنان ادامه يافت. در قرن سيزدهم، ابن بيطار مطالعات فراواني در مورد خواص دارويي گياهان انجام داد و خصوصيات بيش ار 1400 گياه دارويي را در کتابي که از خود به جاي گذاشته، يادآور شد. پيشرفت اروپاييان در استفاده دارويي از گياهان در قرن هفدهم و هجده، ابعاد وسيعي يافت و از قرن نوزدهم کوششهايي همه جانبه براي استخراج “مواد موثره”1 از گياهان دارويي و تعيين معيارهاي معيني براي تجويز و مصرف آنها شروع شد. کوششهاي آن زمان تا به امروز هم ادامه يافته و در حال حاضر نيز با سرعت هر چه بيشتر به پيش مي رود. اکنون با در دست داشتن نتايج آزمايش ها و تحقيقات، با اطمينان مي توان به تشريح و تفصيل علمي مزاياي موجود درمواد موثره گياهان دارويي در رابطه با انسان و حيوانات پرداخت. حقيقت اين است که امروزه درباره روند متابوليسمي تشکيل مواد موثره موجود در گياهان1 تحت فرايندهاي خاص زيست محيطي و تاثير مواد موثره مذکور بر انسان و حيوانات، اطلاعات بسيار زيادي وجود دارد و جنبه هاي مختلف استفاده از مواد مذکور، تنوع روزافزون دارد. تاکنون، تنها خصوصيات دارويي حدود سي هزار گونه از ششصد هزار گونه گياهي جهان شناخته شده و در ميان بقيه، گهگاه مواد موثره جديد و بسيار ارزشمندي کشف مي گردد. جمع آوري گياهان دارويي بسيار مشکل است. انجام اين کار با ماشين به سختي امکان پذير است، زيرا جمع آوري برخي از اندام هاي حاوي مواد موثره ( نظير گلها، برگها و …) تنها با دست ممکن است. از اين رو، توليد گياهان دارويي به کار بدني زيادي نياز دارد. با جمع آوري گياهان دارويي، کار به اتمام نمي رسد (برخلاف برخي محصولات کشاورزي)، بلکه پس از برداشت محصول، اندام هاي جمع آوري شده را بايد تحت تاثير عمليات مناسبي قرار داد تا به صورت قابل استفاده در آيد (خشک کردن، استخراج ماده موثره، بسته بندي و …). مواد موثره گياهان، بخصوص عطريات و اسانس ها، موارد استفاده متعدد و متفاوتي در صنايع لوازم آرايشي، صنايع مواد شيميايي خانگي (نظير: شامپو، صابون، عطر، ادوکلن، خوشبوکننده هاي هوا و امثال آنها) دارند، به طوري که بدون حضور مواد موثرهء مذکور، ساخت و تهيه بسياري از محصولات ياد شده امکان پذير نخواهد بود(ساخت و تهيه بسياري از اسانس ها به طريق شيميايي امکان پذير نيست). استفاده از مواد موثرهء گياهان دارويي در صنايع غذايي، رشد روزافزون دارد. اگر چه استفاده از مواد مذکور در صنايع غذايي از گذشته معمول بوده، ولي اکنون در صنايع نوپاي نوشابه سازي، کنسروسازي، شيريني سازي و … از مواد موثرهء گياهان دارويي براي بهتر شدن طعم و رنگ و بوي محصولات در سطح دقيق تر و حساب شدهتري استفاده مي شود.
22-1 – آويشن
شکل 1 گياه آويشن
آويشن يکي از گياهان مهم دارويي است که از گذشته بسيار دور مورد استفاده قرار ميگرفته است.
تيره نعناع1 طبق بررسي هاي جديد داراي 4000 گونه گياهي است که متعلق به 220 جنس ميباشند [1] جنس آويشن 2يکي از جنس هاي مهم اين تيره است که داراي 400-300 گونه ميباشد[2].
اين جنس در ايران 18 گونه پايا و معطر دارد که در مناطق مختلف کشور رويش دارند.
در اين ميان گونه هاي Th.deanesis cleak.،Th.lancifolius cleakوTh.persicus(Ronniger exRechانحصاري ايران هستند[3].
اين گياه معمولا به صورت تازه يا خشک به فروش ميرسد و يا اسانس آن گرفته ميشود [4].
اسپانيا بزرگترين توليد کننده آويشن واحتمالا صادر کننده آن با 6/1 ميليون کيلوگرم آويشن و بين 2تا3 ميليون کيلوگرم اسانس آن ميباشد[5]. احتمالا يک سوم آويشن صادر شده به آمريکا از طريق اسپانيا صورت ميگيرد [6].
3-1 گياه شناسي
آويشن گياهي است که بومي مناطق مديترانه ميباشد. گياهان اين جنس عمدتا در پايه چوبي، معطر، هميشه سبز، بادوام و بوته اي ميباشند که معمولا در خاکهاي آهکي و در چمنزارها و در سراسر ارپا و آسيا يافت ميشود.
آويشن بوته هاي متراکم و پر شاخه ريشه مستقيم و کم و بيش چوبي با انشعابهاي فراوان ساقه مستقيم و چهار گوش دارد که ارتفاع بوته معمولا بين 20 تا 50 سانتي متر است پايين ساقه چوبي است در حالي که قسمتهاي فوقاني آن سبز رنگ بوده و انشعابهاي فراواني دارد برگهاي کوچک متقابل و کم و بيش نيزه اي شکل و بدون دمبرگ هستند[7]. سطح تحتاني برگها از گردي به رنگ متمايل به سفيد يا نمد مانند پوشيده شده که داراي غده هاي فراوان اسانس ميباشد که به علت وجود چنين غده هايي معمولا گل ها به رنگ ارغواني کم رنگ تا سفيد به شکل لوله اي دو لبه صمغي و به طول 5 ميلي ليتر ديده ميشود. کاسبرگها کرکدار و غده مانند و داراي براکته هاي شبيه برگ ميباشند. در شاخه هاي فرعي گلها به صورت دسته هاي جانبي و مارپيچي ديده شده و يا به صورت سرگل انتهايي بيضوي يا کروي شکل قرار ميگيرند. همچنين کاسه گل به شکل با لبه دندانه اي کوتاه و صاف است. حالات غير طبيعي اين گياه آن است که بعضي از پايه هاي آن گلهاي فاقد پرچم هستند و در برخي ديگر پرچم ها زودتر از مادگي رشد ميکنند.
ميوه از چهار فندقه کوچک تشکيل شده که در لوله کاسه گل محصور شده است. بذر آويشن گرد و ريز که هر 170000 بذر آن يک اونس ( 3/28 گرم ) وزن داشته و بذور آن براي 3 سال زنده باقي ميماند.
4-1 شيمي گياه
اسانس ماده موثر آويشن ميباشد[8 ]. اسانس آويشن مايعي است زرد يا قهوه اي مايل به قرمز تيره با بوي مطبوع قوي و طعم تند و پايدار و خنک کننده که از تقطير برگها و سر شاخه هاي گلدار استخراج ميشود [9 ]. و ترکيبي از مواد شيميايي مختلف است [10].
به هر حال سرشاخه هاي آويشن حاوي اسانس تانن ها مواد اصلي تلخ ساپونين ها و ضد عفوني کننده هاي گياهي مي باشند [10]. جدول شماره 1 ساير ترکيبات موجود در اندام هاي هوايي اين گياه را نشان ميدهد. اسانس آويشن که به اسانس تم موسوم است در مجاورت با نور فاسد ميشود. وزن مخصوص آن بين 915/0 تا 935/0 است و بايد در محل خنک شيشه هاي در بسته کاملا پر و دور از نور نگهداري شود [ 8 ].
اگر چه رشد ونمو کيفيت و کميت مواد موثر گياهان داويي از جمله تجمع ماده خشک و بيو سنتز اسانس، اساسا به وسيله فرآيندهاي ژنتيکي کنترل ميشود، ولي عوامل محيطي نيز در اين ميان نقش مهمي را دارند.
مطالعات انجام شده، نشان ميدهد که ترکيبات معطر گياهان به شدت تحت تاثير روشهاي فراوري قرار ميگيرند. آنچه که مهم است اينکه اسانس آويشني که در مناطق مختلف کشت ميشوند از نظر رنگ، طعم ويسکوزيته و ترکيبات شيميايي متفاوت ميباشند و تنوع فصلي اثر معني داري روي عملکرد و ترکيبات اسانس آن دارد. فاکتور هاي زراعي نيز روي عملکرد کمي و کيفي آويشن تاثير دارندکه فاصله کاشت از فاکتور هاي مهم زراعي است که روي عملکرد اسانس و ماده خشک در واحد سطح تاثير معني داري دارد.
آويشن داراي خواص متعددي در درمان بيماريها به خصوص بيماريهاي عفوني ميباشد.
5-1 اکولوژي
مطالعات اکولوژيکي و آماري که روي آويشن باغي انجام شده است نشان ميدهد که پراکنش جغرافيايي آن به صورت زير است : در مناطق گرم با ارتفاع کم ودر اقليم هاي مديترانه اي خشک جمعيت هاي تشکيل شده از گياهان فنوليک (تيمول و کارواکرول ) از همه غالب تر بودند. با فاصله بيشتر از نواحي ساحلي مديترانه اي و حرکت به طرف مناطق مرطوب تر گياهاني که کمتر فنوليک بودند پديد ميآمدند و جاي خود را به تدريج به شيميو تيپ هاي حاوي ترپن هاي غير فنوليک حلقوي ( 4- توجانول و آلفا ترپينئول ) و مونوترپن هاي غير حلقوي ( لينالول يا اسپوراديکالي و ژرانيول ) ميدادند. در اسپانيا شيميوتيپ ديگري يافت شده است که ترکيب دو حلقه اي 1و8 – سينئول به عنوان ترکيب اصلي آن شناسايي و بومي آنجا نيز مي باشد [11] .
6-1 مصارف گياه آويشن
تئو فراست در قرن 14 براي درمان ماليخوليا، آشفتگيهاي روحي و بيخوابي مصرف گياه آويشن را تجويز کرده و ديو سکوريد به عنوان مدر اين گياه را به بيماران توصيه نموده است. سنت هيلدگراد آويشن را براي مداواي عفونت هاي کبدي، تشنج و تبخال توصيه نموده است. ژان کونزله استفاده از آويشن را براي درمان تب برفکي بسيار مفيد و موثر بيان کرده است.
از اسانس آويشن در صنايع مدرن دارسازي براي تهيه داروهاي مختلف استفاده ميشود.
از اسانس آويشن به طور گسترده در خمير دندان ها، کرم ها، لوسيون ها، شوينده ها و صابون ها و در صنايع غذايي براي تهيه فرآورده هاي غذايي مورد استفاده قرار ميگيرد . همچنين امروزه در کشور، فرآورده هاي دارويي مختلفي از اين گياه ساخته شده و به عنوان ضد سرفه و خلط آور مورد استفاده بيماران قرار ميگيرد.
اسانس مذکور داراي خاصيت ضد تشنج، ضد نفخ و اثر ضد عفوني کنندگي قوي است که اين اثرات مربوط به تيمول و کاواکرول آن است.
از اسانس آويشن به صورت محلولهاي الکلي گاهي در رفع بعضي سو هاضمه ها، اسهال هاي ساده و رفع کرم استفاده ميشود. اسانس آويشن از جمله ده اسانس معروف است که داراي خواص آنتي اکسيدان، نگهدارنده طبيعي غذا و تاخير دهنده پيري پستانداران ميباشد و جايگاه خاصي در تجارت جهاني دارد. همچنين آويشن در انواع غذاها استفاده ميشود و به عنوان ترکيبات معطر در اکثر فرآورده هاي غذايي مهم نظير نوشيدنيها و دسرهاي لبني استفاده ميشود.
7-1 گونه هاي مختلف آويشن
1-7-1- آويشن باغي
يکي از گونه هاي مهم جنس Thymus گونه Th.vulgaris يا آويشن باغي است، که سر شاخه هاي آن حاوي اسانس مونو ترپنوئيدهاي فنولي گليکوزيده، اوژنول، الکلهاي آليفاتيک، تانن ها، ترکيبات بي فنيل مونوترپنوئيدها، اسيد کافئيک، اسيد رزمارينيک، ساپونين ها، آپي ژنين، اسيد اولئانوليک، اسيد اورسوليک، اسيد لابياتيک، تري ترپن ها، فلاونوييدها و ترکيبات تلخ ميباشند[12،13،14] و اسانس ماده موثره اصلي آن است [15،16]. سر شاخه گلدار اين گونه محتوي 8/0 تا 6/2 درصد (معمولا 1 در صد ) اسانس ميباشد که قسمت اعظم آن را فنل ها (20 تا 80 در صد )، هيدرو کربن هاي مونوترپني و الکل3ها تشکيل
ميدهد و تيمول ترکيب فنولي اصلي (عمده ) آن ميباشد[17]. بخش مورد استفاده اين گياه، برگ ها، گل ها و سرشاخه ها است.
2-7-1 آويشن دنايي
گونه آويشن دنايي در مناطق مختلف کشور پراکنش دارد. اين گياه از طريق بذر و تقسيم قابل تقسيم است. تيمول ترکيب اصلي و عمده آويشن است و مقدار آن از حدود 40 درصد در گونه آويشن کوهي تا بيش از 70 درصد در گونه دنايي گزارش شده است. در سال 2003 سجادي و همکار او اسانس Thymusdaenensis را مورد بررسي قرار دادند. بر اساس اين تحقيق اسانس آويشن دنايي عمدتاً حاوي تيمول (9/73%)، کارواکرول (7/6%)، پارا- سايمن (6/4%)، بتا- بيزابولن (5/1%)، ترپينن-4- ال (4/1%)، بورنئول (1/1%) و اسپاچولنون (0/1%) است. در بررسي که نيک آور و همکاران بر روي آناليز اسانس آويشن دنايي انجام دادند به اين نتيجه رسيدند که عمده ترين ترکيبات سازنده اين اسانس عبارتند از: تيمول (7/74%)، پارا- سايمن (5/6%)، بتا-کاريوفيلن (8/3%) و متيل کارواکرول (6/3%)
3-7-1 بررسي گونه هاي ديگر
روستاييان و همکاران [18] سه گونه از آويشن هاي ايران شامل Th.kotschyanus،Th.carmanicus وTh.pubescens را مورد بررسي قرار دادند و بر اساس اين مطالعه ترکيبات اصلي شناخته شده در اين اسانس ها عبارتند از: ترکيبات فنولي شامل تيمول (8/40 درصد) ، کارواکرول (8/24 درصد )، هيدو کربن هاي مونوترپني مثل (پارا سيمن و گاما- ترپينن) و الکل ها مثل ( لينالول و آلفا ترپينن وبور نئول).
در اسانس Th.carmanicus، تيمول(0/38)، کارواکرول(2/14 درصد)، 1و8- سينئول(2/13درصد)، لينالول و پارا- سيمن در اسانسTh. Kotschyanus وتيمول (9/37 درصد )، کارواکرول (1/14 درصد)، پاراسيمن(1/13 درصد)، گاماترپينن و لينالول در اسانس Th. Pubescens بود.
8-1 اسانس 4
اسانس ها طبقه اي از روغنهاي گياهي هستند که از مخلوط ترکيبهاي شيميايي آلي فرار، سنگين و چربي تشکيل يافته اند. در اصل وجود آنها، مسئول بوي خوش يا مزه در گياه ميباشد. اسانسها با توجه به نوع تيره هاي گياهي، ممکن است در بسياري از تيره هاي گياهان آلي يافت شوند. مهمترين تيره هايي که داراي روغن فرار ميباشند عبارتند از: تيره کاج 1، برگ بو 2، نارنج 3، مورد4، چتريان5، نعنائيان6 و کاسني7. اسانسها ممکن است به طور مستقيم توسط پروتوپلاسم به وسيله تجزيه مواد رزيني غشا سلولها يا از هيدروليز بعضي از گليکوزيدها حاصل شوند. محل تشکيل و جايگزيني روغن هاي فرار در گياهان به تيره هاي مختلف بستگي دارد، به عنوان مثال در گياهان تيره نعنائيان روغنهاي فرار در تارهاي ترشح کننده، در تيره فلفل 8 در سلولهاي پارانشيم، در تيره چتريان در لوله هاي روغني و سر انجام در تيره کاج و نارنج در مجراهاي ليزيژن 9و شيزوژن10، درگلسرخ اسانسها به مقدار قابل ملاحظه اي در گلبرگها وجود دارند.
دانشمندان معتقدند که اين مواد ممکن است يا به طور مستقيم از تغييرات پروتوپلاسم و يا در اثر تجزيه شدن لايه هاي رزيني شده ديواره سلولي و يا در اثر هيدروليز بعضي از گليکوزئيدهاي مشخصي بوجود ميآيند. درجه پخش اين روغنها در گياهان متفاوت ميباشد. به عنوان مثال در گياهان تيره مخروطيان در تمام بافتهاي گياهي وجود دارد، در صورتي که در گلسرخ فقط در گلبرگ و در دارچين در پوست و برگ و در ميوه چتريان فقط در پريکارب و در نعنائيان در تارهاي ترشح کننده و برگها و سر انجام در يک نوع نارنج در گلبرگ و در نوع ديگر در پوست آن يافت ميشوند [19].
اسانسها با اينکه از نظر ترکيبهاي شيميايي متفاوت هستند، ولي در بعضي از خواص فيزيکي مشترک ميباشند.
اسانسها بويي مشخص و ضريب شکستي قوي دارند و در اکثر موارد روي نور پلاريزه موثر ميباشند. قدرت چرخش اسانسها اغلب وسيله مناسبي جهت تشخيص آنها ميباشد. به طور مثال در اسانس نعناع ترکيب منتول طبيعي چپ گرد است، ولي نوع مصنوعي آن راسميک است و همچنين ترکيب کامفور طبيعي چپ گرد است.
ولي کامفور مصنوعي راسميک ميباشد. وزن مخصوص اسانسها کمتر از آب است و فقط تعداد محدودي از اسانسهاي گياهي وزن مخصوصي بيشتر از آب دارند. به طور کلي اسانسها با آب غير قابل اختلاط ميباشند، ولي ميتوانند بوي خود را به آب انتقال دهند و ايجاد آبهاي مقطر مختلف نمايند. اسانسها در الکل ، اتر، اترنفت و اغلب حلالهاي آلي محلول هستند. اسانسها به علت تبخير در اثر مجاورت هوا در حرارت عادي، روغنهاي فرار، روغنهاي اتري يا اسانسهاي روغني ناميده ميشوند. اسانسها به طور کلي بيرنگ هستند، به ويژه هنگامي که تازه تهيه شده باشند، ولي رنگ آنها در اثر مرور زمان به علت اکسيداسيون و رزيني شدن تيره ميگردند .
بنابراين توصيه شده است که براي جلوگيري از اين تغييرات اسانسها بايد در مکان خشک، ظرفهاي سربسته و پر و از جنس شيشه به رنگ دودي نگهداري شوند. ساختمان شيميايي آنها مخلوطي از استرها، آلدئيدها، الکلها، ستنها و ترپنها ميباشد.
روغنهاي فرار از نظر بعضي ويژگيهاي شيميايي و فيزيکي با روغنهاي ثابت1اختلاف دارند که اهم آنها عبارتند از:
روغنهاي فرار قابل تقطير شدن هستند و از اين جهت به راحتي ميتوان آنها را از طريق روشهاي تقطير استخراج نمود. ساختمان شيميايي روغنهاي فرار بر خلاف روغنهاي ثابت با قليايي ها صابوني نخواهد شد.
روغن هاي فرار بر خلاف روغن هاي ثابت فاسد و ترش نگشته بلکه در مجاورت هوا و نور اکسيده و رزينه شکل خواهند شد.
اسانسها شامل ترکيبات فرار، مواد چربيدوست 2 که از هيدروکربن ها و يا ترکيبهاي تک وظيفه اي 35که از سوخت و ساز مونوترپن ها، سسکوئيترپنها، فنيل پروپانوئيد، اسيدهاي آمينه ( ترکيبهاي چرب با جرم کم ) و اسيدهاي چرب (ترکيبهاي چرب با زنجيره بلند) مشتق ميشوند.
کيفيت محصولات طبيعي به وضعيت جغرافيايي محل رويش آنها بستگي دارد. اسانسها که توسط گونه هاي متفاوت گياهان توليد و در اندامهاي مختلف ذخيره ميگردند رابطه مستقيمي با بيوسنتز، متابوليسم و فعاليتهاي بيولوژيکي گياه دارند که تابع شرايط اقليمي محيط زيست گياه هستند. عوامل مختلفي مانند زمان برداشت محصول، نحوه جمعآوري، طريقه خشک کردن، بسته بندي و نگهداري در انبار در کيفيت و کميت اسانسهاي گياهي موثر هستند. ترکيبهاي معطر در سيتوپلاسم گياهي شکل ميگيرند، به ويژه در اندامهايي مانند بشره نازک، غده ترشحي و مجراي رزيني جمع ميشوند. از آنجايي که غلظتهاي آنها در اندام گياه بسيار کم است، بنابر اين استخراج بسياري از آنها از طريق مکانيکي (به طور مثال از پوست مرکبات ) امکان پذير است. بعضي از ترکيبهاي معطر با ارزش که در گلها بيشتر موجود است، با غوطه ور کردن در حلالها (هگزان يا بنزول) استخراج ميگردند. پس از تبخير حلال، کانکريت آن باقي ميماند که اين روغن فقط مقدار کمي اسانس در بردارد و ترکيبهاي اصلي آنها چربي و موم ها هستند.
به طور معمول مواد خام از اندامهاي مختلف گياه به طور مثال شکوفه، جوانه، ميوه، پوست، بذر، برگ و غيره استخراج ميشوند. در اغلب گونه هاي تک محصولي روغن مورد نظر به يک اندام تک محدود است ، ولي در بعضي حالات روغنها توسط اندامهاي مختلف ديگر توليد ميشوند. اگر چه بايد تفاوتي بين روغن گلهاي طبيعي که از طريق جداسازي با حلال بدست ميآيد و اسانس قائل بود که از طريق تقطير بدست 6ميآيد. روغن هاي تقطير شده ممکن است برخي از ترکيبهاي خود را در طي فرآيند از دست بدهند، مانند اسانس رز که فنيل اتل الکل خود را از دست ميدهد. اسانسهاي طبيعي شامل مخلوطي از يک، دو يا چند ترکيب از لحاظ مقدار و يا شدت عطر نسبت به ترکيبهاي ديگر فزوني گرفتهاند. ولي فقط عده محدودي از اين اسانسها از يک ترکيب شيميايي ساخته شدهاند مثل روغن بادام تلخ بنزآلدئيد و روغن سبز زمستانه1متيل ساليسيلات. به غير از اسانسهايي که از گليکوزيد ها مشتق شدهاند، روغن خردل و روغن بادام تلخ، به طور معمول ساختمان شيميايي اسانس از هيدرو کربنها و ترکيبهاي اکسيژنهاي که از هيدروکربنها مشتق ميباشند ساخته شده اند. در بعضي روغنها مثل روغن تربانتين قسمت عمده ساختمان شيميايي آن از هيدروکربن و مقدار کمي از ترکيبهاي اکسيژنه ساخته شده است و در روغن هاي ديگر قسمت عمده آنها از ترکيبهاي اکسيژنه تشکيل يافتهاند، مثل اسانس خردل که 93 درصد آن از آليل ايزو- سيانات و اسانس ميخک که 85 درصد آن از مواد فنليک مثل اوژنول تشکيل شده است. اسانسها در کل مخلوطي از 2500 نوع ترکيب هستند که تا کنون شناسايي شده اند که از 100 عدد آنها بيشتر استفاده ميشود.
9-1 طبقه بندي تركيبهاي شيميايي كه موجود در اسانسها
اسانسها با توجه به تركيبهاي شيميايي كه دارند به چند گروه طبقه بندي ميشود:
هيدروكربورها، الكلها، آلدئيدها، ستونها، استرها، فنلها، اترهاي فنلي، اكسيدها، پراكسيدها، تركيبهاي ازت دار
تركيب هاي شيميايي اسانس ها را ممكن است بر اساس مبدا بيوسنتز آنها به دو طبقه تقسيم نمود:
1.مشتقات ترپنها كه از طريقه واكنش استات- اسيدمواليك بوجود ميآيند.
2.ترکيبهاي عطري که از طريق اسيد شکميک وفنيل پروپانوئيد ساخته ميشوند.
10-1 تركيبهاي شيميايي اسانسها
اسانسها مخلوطي از تركيب هاي مختلف ميباشد كه با يكديگر تفاوت بسياري دارند.
اين تركيبها در گياهان مختلف به ترتيب زير ميباشند:
1-10-1 تركيبهاي الكلي مي توانند به سه صورت زير در اسانس ها موجود مي باشند.
الف – الكلهاي غير حلقوي مانند ژرانيول در اسانس گلسرخ
ب – الكلهاي ترپني مانند منتول در اسانس نعناع فلفلي
ج – الكلهاي سسكويي ترپن مانند سانتالول در اسانس چوب صندلي
2-10-1 تركيبهاي آلدهيدي
تركيبهاي آلدهيدي موجود دراسانس را مي توان به دو دسته زير تقسيم نمود :
الف- آلدهيدهاي خطي سيترونلال موجود در اسانس اکاليپتوس سيترواودورا
ب- آلدهيدي عطر مانند وانيلين در اسانس حاصل از وانيل
3 -10- 1 تركيبهاي كتوني
كتونهاي موجود در اسانسها را ممكن است به ترتيب زير تقسيم نمود:
الف- كتونهاي ترپني يك حلقه كاروون در اسانس پونه سنبله اي ورازيانه
ب- كتونهاي دو حلقه اي كامفنون در اسانس كامفر
4-10-1 تركيبهاي فنلي
تيمول و کارواکرول در اسانس آويشن
الف – ويژگيهاي تيمول
تيمول يا اسيد تيميک فنولي به فرمول C10H14O است که در سال 1725 ميلادي توسط نومن 7کشف و به نام کافور آويشن موسوم شد. تيمول به صورت بلوريهاي نسبتا درشت، منشوري شکل و بيرنگ از اسانس تيم به دست مي آيد. اين ماده در الکل، اتر، کلروفرم، اتردوپترول، کربن دي سولفيد و استيک اسيدبه مقدار زياد حل ميشود. سميت اسانس آويشن به دليل وجود همين ماده است. زيرا مقادير کم تيمول حتي در بعضي اشخاص ايجاد عوارض ناراحت کننده مينمايد و موجب آزردگي غده تيروئيد ميشود.
ويژگيهاي تيمول
جدول شماره 3 ويژگيهاي کارواکرول
5 – 10 – 1 تركيبهاي اترهاي فنلي
6-10 – 1 تركيبهاي اكسيدي
1،8- سينئول موجود در اوكاليپتوس
7- 10 – 1 تركيبهاي استري
متيل ساليسسيلات در اسانس وينترگرين
1-10 -8 تركيبهاي اسيدي
اسيد سيناميک در بالسام پرو
9- 10 – 1 مشتقات فوران
پريلن در پريلا سيترودورا
10 – 10 – 1 كيتونها
تيمو هيدروكينون در اسانس دانه زيره روكسبو ريانيوم
11- 10 – 1 لاكتونها،كومارينها وكومارونها
گزانتوتوكسين در اسانس آلنجليكا آرچانجليكا
12- 1-10تركيبهاي نيتروژن دار وسولفور دار
مانند متيل – بتا – متيل تيو لپروپيونات در آناناسوبنزيل سيانايد در ترتيزك
11- 1 ترپنوييدها
تعداد زيادي از تركيبهاي موجود در گيا هان را تحت نام ترپنوييدها مينامند و اين واژه مبين تركيبهايي است كه منشا بيوستنزي آنها يكسان مي باشد. اسكلت كربني ترپنها شامل واحدهاي ساختما ني تكراري از تركيبهاي پنج کربني به نام ايزوپرن(C5H8) كل گرفته است. بيشتر هيدروكربن هاي ترپني طبيعي داراي فرمول ملكولي (C5H8) كربني به نام ايزوپرن C5H8)n) مي باشند اساساn به عنوان پايه اي از طبقه بندي مورد استفاده قرار ميگيرد.
ترپنها هيدرو كربنهايي هستند كه قسمت عمده ساختمان شيميايي اسانسها را تشكيل داده اند، واژه ترپن از يك كلمه آلماني به معني تربانتين مشتق شده است وداراي فرمول ملكولي C10H16 ميباشد.
1-12هيدرو كربورهاي معطر
هيدروكربورهاي معطر شامل مونوترپنها، سسكويي ترپنها ودي ترپنها غيراكسيژنه ميباشند.
1-12- 1 مونو ترپنها به فرمول C10H16 تركيبهايي كه داراي 10 اتم كربن ميباشند به صورت خطي گويا حلقوي وجود دارند و جسم اوليه بوجود آمده ژرانيل پيروفسفات(GPP) است كه با توجه به نوع گياه مي تواند به اقسام مختلف تركيبهاي ترپني تبديل شود، به عنوان مثال ليمونن
2-12 – 1 سسكويي ترپنها به فرمول C15H24تركيبهايي كه داراي 15 اتم كربن مي باشند و از تركيب ژرانيل پيروفسفات و ملكول 5 كربني مانند ايزوپنتيل پيروفسفات بوجود مي ايند. سسكويي ترپنها ميتوانند به صورت خطي و يا حلقوي باشند مانند كادينن در اسانس كوكب.
سسكويي ترپنها در اكثر مواقع تلخ مزه مي باشند. سسكويي ترپن لاكتونها تركيبهاي ديگري هستند كه در گياهان خانواده كمپوزيتها مثل گل مينا يافت مي شوند و در بيشتر موارد داراي خاصيت درماني ضد تومور هستند. به عنوان مثال در گياه آناوليا گرسيني وجود دارد كه داراي يك تركيب سسكويي ترپن يك حلقوي به نام 9- آلفا-هيدروكسي پارتنوليد كه مانع رشد سلول هاي سرطاني ميشود .
3-12-1ديترپنها به فرمول H32C20 كه داراي 20 اتم ميباشندكه ممكن استخطي ويا1، 2ويا3 حلقه اي باشند، مانند آلفا- كامفورن در اسانس كامفور.
13-1 مهيا سازي اندامهاي گياهي براي استخراج اسانس
در فاصله فرآوري اندامهاي مورد نظر تا عمل تقطير آنها به منظور سهولت نفوذ آب تقطيري به داخل قسمتهاي ياد شده و تسريع خرج اسانس از آن قسمتها معمولا کار مهيا سازي براي تقطير را روي اندامهاي گياه به صورت زير اعمال ميکنند:
اولين نکته اي که در کار مهيا سازي بايد در نظر گرفت اين است اندام گياه مورد نظر در داخل يک دستگاه به طور متراکم و انباشته قرار داده نشوند. زيرا انباشته بودن آنها در حرکت بخار داخل محفظه ايجاد اشکال ميکند در اين صورت بخار نميتواند به سهولت از لا به لاي اندامهاي متراکم عبور نمايد و در نتيجه براي استخراج تمام اسانس ها احتياج به زمان و بخار بيشتري است که اين امر خود سبب تجزيه اسانس و کاهش کيفيت آن ميگردد. اندازه قطعات اندام نيز ميتواند اثر عمده اي هم در کيفيت و کميت اسانس و هم در انتشار اسانس و سرعت عمل تقطير داشته باشد. به طوري که ساقه ها و برگهاي طويل (مثلا در شبت و نعناع )و گلهاي برخي از گياهان (نظير اسطوخودوس و مريم گلي ) را بايد قبل از استخراج اسانس (با توجه به روش استخراج ) به قطعات کوچکتري تقسيم نمود تا از کار تقطير آنها نتيجه خوبي به دست آيد. براي استخراج اسانس از ريشه ها يا ميوه ها از آنجايي که اسانس در آنها به صورت درون تراوشي وجود دارد بايد جهت تسريع در استخراج اسانس اندامهاي مذکور يا به قطعات مناسبي تقسيم و يا به طور مناسبي کوبيده شوند ولي به طور کلي تبديل اندامها به قطعات بسيار کوچک کار صحيحي نيست: زيرا اين کار اولا باعث تشديد تبخير اسانس از اندامها خواهد شد (به ويژه اگر قرار باشد قطعات براي مدت طولاني نگهداري شوند ) ثانيا با زياد شدن سطح تماس ترکيبات اسانس با هوا ميزان اکسيداسيون آنها يا ميزان تبديل آنها به مواد رزيني بالا ميرود و در اين صورت بر کميت و کيفيت اسانس اثرات نامطلوب بر جاي ميگذارد. قطعات بزرگتر از حد نيز مفيد نيست. زيرا، اگر چه بخار ميتواند به سهولت از لا به لاي اين قطعات عبور نمايد ولي قادر به پاره کردن ديواره هاي تمام سلولهاي محتوي اسانس نخواهند بود و عمل خروج اسانس از آنها به کندي صورت خواهد گرفت و نتيجتا “براي حصول حد اکثر اسانس به تقطير طولاني نياز خواهد بود که اين امر نيز بر کميت و کيفيت اسانس تاثير نامطلوب بر جاخواهد گذاشت. از بدو برداشت محصول تا استخراج اسانس مدت کم و بيش زيادي به طول ميانجامد. در اين مدت ميتوان اقدام به خشک کردن اندامها و يا کاهش رطوبت نمود، زيرا وجود رطوبت براي مدت طولاني در اندامهاي جمع آوري شده نه تنها سبب رشد قارچها و ساير عوامل نامناسب ميگردد، بلکه ممکن است اسانس آنها را بر اثر مجاورت با هوا اکسيده يا رزيني گرداند. از اين رو همواره پيشنهاد ميشود حتي الامکان بلا فاصله پس از جمع آوري اندامهاي گياهي اقدام به استخراج اسانس از آنها شود. در اين صورت مقدار اسانس حاصله بيشتر و کيفيت آن نيز مطلوبترخواهد بود. در صورتي که امکان استخراج اسانس از اندامهاي تازه وجود نداشته باشد، طبعا” بايد براي اين منظور از اندامهاي خشک شده استفاده نمود. در حالي که عمل خشک کردن سبب بروز برخي تغييرات شيميايي يا فيزيکي در اسانس برخي از گياهان نظير گلهاي اسطوخودوس ميگردد. در برخي ديگر از گياهان نظير نعناع به طور کلي تاثير نامطلوبي بر اسانس نخواهد داشت اسانس در ميوه ها و بذور به حالت درون تراوشي وجود دارد و به سختي در مجاورت با هوا قرار ميگيرد. از اين رو با نگهداري بلند مدت ميوه ها و بذور در انبار ميتوان از اسانس آنها در زمان نسبتا” طولاني استفاده نمود. برخي از خصوصيات فيزيکي و شيميايي اسانس هاي حاصله از اندامهاي تازه و خشک گياهان با يکديگر فرق ميکند. آزمايشها نشان ميدهند که چگالي اسانس هايي که از اندامهاي خشک يک گياه به دست ميآيد، کمي بيشتر از چگالي اسانسهايي است که از اندامهاي تازه همان گياه حاصل ميشود.
14-1 روشهاي استخراج اسانس 8
طيف گسترده اي از روشهاي استخراج با فاز جامد – مايع (SLE)1به طور گسترده اي براي جداسازي محصولات طبيعي از گياهان و ميکرو ارگانيسم ها استفاده ميشود. بطور کلاسيک S LE ميتواند به دو روش سنتي و روشهاي جديد تقسيم بندي شود. روشهاي سنتي شامل شامل روش استخراج سوکسله، لايه نازک نفوذ، استخراج با سرعت بالاي مخلوط و روش فرا صوت ميباشد



قیمت: تومان


پاسخ دهید