الهم صل علي محمد و آل محمد
دانشگاه اصفهان
دانشکده تربيت بدني و علوم ورزشي
گروه فيزيولوژي ورزشي
پايان نامه کارشناسي ارشد رشته تربيت بدني گرايش فيزيولوژي
مقايسه تاثير هشت هفته تمرين مقاومتي يک طرفه و دو طرفه بر قدرت عضلات تاکننده و عضلات باز کننده مفصل آرنج در افراد مبتدي
استاد راهنما:
دکتر حسين مجتهدي
استاد مشاور:
دکتر محمد فرامرزي
پژوهشگر:
علي اصغر رئيسي فيل آبادي
اسفند ماه 1391

کليه حقوق مادي مترتب بر نتايج مطالعات، ابتکارات
و نوآوري هاي ناشي از تحقيق موضوع اين پايان نامه
متعلق به دانشگاه اصفهان است.
دانشگاه اصفهان
دانشکده تربيت بدني و علوم ورزشي
گروه فيزيولوژي ورزشي
پايان نامه ي کارشناسي ارشد رشته ي تربيت بدني گرايش فيزيولوژي آقاي علي اصغر رئيسي فيل آبادي تحت عنوان
مقايسه تاثير هشت هفته تمرين مقاومتي يک طرفه و دو طرفه بر قدرت عضلات تاکننده و عضلات باز کننده مفصل آرنج در افراد مبتدي
در تاريخ……………………… توسط هيأت داوران زير بررسي و با درجه……………………. به تصويب نهايي رسيد.
1- استاد راهنماي پايان نامه دکتر حسين مجتهدي با مرتبه ي علمي استاديارامضا
2- استاد مشاور پايان نامه دکتر محمد فرامرزي با مرتبه ي علمي دانشيارامضا
3- استاد داور داخل گروه دکتر عفت بمبئي چي با مرتبه ي علمي استاديارامضا
4- استاد داور خارج از گروه دکتر……………………….. با مرتبه ي علمي استاديارامضا
امضاي مدير گروه
ذلک فضل من الله و کفي بالله عليما (70 نسا)
چنين فضل ازسوي يکتا خداست که داناييش بس همه خلق راست
الهي چشمانمان را به سوي خودت دلمان را به روي خودت و زبانمان را به گفتگوي خودت باز گردان كه ديدن غير تو خسران باشد ودل بستن به غير تو زيان و همنشيني با شيطان رنج گران.
الهي…تورا نديدن عين تباهي و به گلشن روزگار رسيدن در عين غيبت از تو كمال بي وفايي.. كه ادم را ادميتي
مي بايد در خوربندگي تو نه دربند شيطان رانده شده از درگاه تو.
الهي برگها را به خزان رساندي دلهاي ما را به خودت برسان، بهار را به زمستان ميرساني دلهاي مارا به بهار بي خزان ياد خودت برسان…
كه سرآغاز زندگي و پايان آنرا خودت سلطاني…نه آمدنمان به اراده خودمان بود نه رفتنمان . اما ميان دو اجبار آمدن و رفتن چنان راده اي عطا كن كه نه از آمدنمان دلگير و نه به خاطر رفتنمان غمگين شويم. بلكه ميان دو جبر روزگار زندگي را بياموزيم براي بوسه بر قدمهاي تو و گرفتن دستهاي تو در روزي كه نه پاييز به كار آيد نه بهار روزگار ماندگار باشد.
همتم بدرقه ي راه کن اي طاير قدس که دراز است ره مقصد و من نو سفرم
تشکر و قدرداني
سپاس خدا را که سزاوار ستايش است، سپاس و ستايش خداي را جل و جلاله که آثار قدرت او بر چهره روز روشن، تابان است و انوار حکمت او در دل شب تار، درفشان. سپاس بي کران آفريدگاري را که زيور خرد را بر تن آدمي ارزاني داشت تا حصول به راه شريف آدميت را سهل نمايد و ستايش، ذات اقدس الهي را که علم و معرفت بخشيده و شکر به درگاهش که به ما توفيق کسب علم حقيقي عطا فرمود شکر شايان نثار ايزد منان که توفيق را رفيق راهم ساخت تا اين پايان نامه را به پايان برسانم.
با تقدير و درود فراوان خدمت پدر و مادر بسيار عزيز ، دلسوز و فداکارم که پيوسته جرعه نوش جام تعيلم و تربيت ، فضيلت و انسانيت آنها بوده ام و همواره چراغ وجودشان روشنگر راه من در سختي ها و مشکلات بوده است و نفس خيرشان و دعاي روح پرورشان بدرقه ي راهم بود و با مهرباني چگونه زيستن را به من آموخته اند. الها به من کمک کن تا بتوانم اداي دين کنم و به خواسته ي آنان جامه ي عمل بپوشانم .
همچنين از اساتيد فاضل و انديشمند آقايان دکتر حسين مجتهدي و دکتر محمد فرامرزي که همواره نگارنده را مورد لطف و محبت خود قرار داده اند ،کمال تشکر را دارم و همچنين از جناب آقاي عباس حيدري که در نگارش پايان نامه مرا ياري نمودند تقدير و تشکر مي کنم. از خداوند بزرگ حسن عاقبت، سلامت و سعادت اين عزيزان و بهروزي، پيروزي ايشان را در همه مراحل زندگي خواستار مي باشم.
چکيده
هدف از مطالعه حاضر مقايسه تاثير 8 هفته تمرين مقاومتي يک طرفه و دوطرفه بر قدرت عضلات تاکننده و باز کننده مفصل آرنج در افراد مبتدي بود. بيست فرد مبتدي به طور تصادفي در دو گروه تجربي يک (ميانگين و انحراف معيار: سن 17/3± 1/18 سال، قد 97/.± 74/1 متر، وزن 32/8±3/62 کيلوگرم ) و گروه تجربي دو (ميانگين و انحراف معيار: سن 29/4± 5/18 سال، قد 68/.± 76/1 متر، وزن 78/17±8/65 کيلوگرم) قرار گرفتند. گروه تجربي يک و دو، به ترتيب، تمرينات مقاومتي دو طرفه و يک طرفه را هفته اي سه جلسه به مدت هشت هفته انجام دادند. قدرت عضلات تاکننده و باز کننده مفصل آرنج قبل و بعد از هشت هفته تمرين به طور غير مستقيم از طريق آزمون يک تکرار بيشينه اندازه گيري شد. براي مقايسه اطلاعات پيش آزمون و پس آزمون بين دو گروه تجربي از t مستقل استفاده شد. نتايج نشان دادکه هشت هفته تمرينات مقاومتي دو طرفه در گروه تجربي يک درمقايسه با تمرينات مقاومتي يک طرفه گروه تجربي دو سبب افزايش بيشتر قدرت عضلات تاکننده مفصل آرنج مي شود. همچنين تمرينات مقاومتي يک طرفه و دو طرفه سبب افزايش برابر قدرت عضلات باز کننده مفصل آرنج مي شود. از يافته هاي اين تحقيق مي توان نتيجه گرفت که تمرينات مقاومتي دوطرفه درمقايسه با تمرينات مقاومتي يک طرفه باعث افزايش بيشتري در قدرت عضلات تاکننده مفصل آرنج پس از هشت مقاومتي هفته تمرين مي شود.
واژگان کليدي: تمرين مقاومتي يک طرفه، تمرين مقاومتي دو طرفه، قدرت عضلاني، عضلات تاکننده مفصل آرنج، عضلات بازکننده مفصل آرنج
فهرست مطالب
عنوانصفحهفصل اول: طرح پژوهش
1-1- مقدمه1
1-2- بيان مسئله2
1-3- ضرورت و اهميت تحقيق3
1-4- اهداف تحقيق5
1-4-1- اهداف کلي 5
1-4-2- اهداف فرعي 5
1-5- فرضيه هاي تحقيق5
1-6- پيش فرض هاي تحقيق 5
1-7- محدوديت هاي تحقيق6
1-7-1- محدوديت هاي محقق خواسته6
1-7-2- محدوديت هاي اجتناب ناپذير 6
1-8- تعاريف واژه ها و اصطلاحات6
1-8-1- تعاريف نظري6
1-8-2- تعاريف عملياتي 7
فصل دوم: ادبيات و پيشينه تحقيق
2-1- مقدمه8
2-2- ساختار عضله اسکلتي 8
2-3- ساختمان تار عضلاني 9
2-4- پتانسيل عمل10
2-5- نظريه ي سرخوردن الياف10
2-6- واحدهاي حرکتي و اتصال عصبي عضلاني 11
2-7- قانون همه يا هيچ وجمع انقباضات 12
2-8- انواع تمرينات مقاومتي 13
2-8-1- تمرينهاي ايزومتريک13
2-8-2- تمرينهاي پويا با مقاومت ثابت 13
عنوانصفحه2-8-3- تمرينهاي مقاومتي متغير14
2-8-3- تمرينهاي اسنتريک14
2-8-4- تمرينهاي ايزوکينتيک15
2-9- مکانيسم انقباض وتنظيم آن15
2-10- قدرت و انواع آن وهماهنگي آن با عملکرد17
2-10-1- قدرت عمومي17
2-10-2- قدرت ويژه17
2-10-3- قدرت مطلق17
2-10-4- قدرت نسبي 17
2-11- سازگاريهاي عصبي عضلاني با تمرين هاي ورزشي18
2-11-1- سازگاريهاي عصبي18
2-11-2- الگوهاي فراخوان18
2-11-3- هم زمان سازي19
2-11-4- سازوکارهاي مهاري19
2-11-5- سازگاري عضلات اسکلتي19
2-11-6- هيپرتروفي عضله20
2-12- سازگاريهاي قدرت مربوط به سن وجنس20
2-13- مزاياي تمرين هاي يک طرفه و دو طرفه 21
2-14- انواع تارهاي عضلاني23
2-14-1- تارهاي نوع I23
2-14-2- تارهاي نوع IIA23
2-14-3- تارهاي نوع IIB 23
2-15-تبديل نوع تار24
2-16- پيشينه پژوهش25
فصل سوم: روش شناسي پژوهش
3-1- مقدمه29
3-2- روش و نوع پژوهش29
عنوانصفحه3-3- نمونه آماري30
3-4- ابزار و وسايل اندازه گيري 30
3-5- نحوه جمع آوري اطلاعات و داده ها31
3-6- متغيرهاي تحقيق32
3-6-1- متغيرهاي مستقل32
3-6-2- متغيرهاي وابسته32
2-3-7- مدت زمان اجراي آزمون32
3-8- روش اجراي تمرينات32
3-8-1- شيوه اجراي تمرينات مقاومتي يک طرفه و دو طرفه32
3-9- تجزيه و تحليل آماري35
فصل چهارم: يافته هاي پژوهش
4-1- مقدمه36
4-2- ويژگي هاي توصيفي يافته ها36
4-3- آزمون نرمال بودن متغيرها38
4-4- يافته هاي استنباطي پژوهش40
4-4-1- آزمون فرضيه اول40
4-4-2- آزمون فرضيه دوم41
4-4-3- آزمون فرضيه سوم42
4-4-3- آزمون فرضيه چهارم43
فصل پنجم: بحث و نتيجه گيري
5-1- مقدمه44
5-2- خلاصه پژوهش 44
5-3- بحث ونتيجه گيري 45
5-4- پيشنهادات47
5-4-1- پيشنهادهاي کاربردي 47
5-4-2- پيشنهادهاي پژوهشي 47
پيوست48
عنوانصفحهفهرست منابع
منابع فارسي49
منابع انگليسي50
فهرست جدولها
عنوانصفحهجدول 2-1- ويژگي هاي انواع عضله24
جدول 3-1- برنامه تمرينات مقاومتي جفتي با هالتر گروه تجربي يک به مدت هشت هفته33
جدول 3-2- برنامه تمرينات مقاومتي يک طرفه با دمبل گروه تجربي دو به مدت هشت هفته34
جدول 4-1- مشخصات آنتروپومتريک آزمودني ها (انحراف استاندارد± ميانگين)37
جدول4-2 مقادير ميانگين و انحراف معيار قدرت عضلات تاکننده و بازکننده مفصل آرنج آزمودني ها (کيلوگرم)37
جدول 4-3 ميانگين و انحراف استاندارد مربوط به مقادير قدرت عضلات تا کننده و باز کننده مفصل آرنج و آزمون ks39
جدول 4-4- مقايسه قدرت عضلات تا کننده آرنج بين دوگروه تجربي(ميانگين±انحراف استاندارد)40
جدول 4-5- مقايسه قدرت عضلات تا کننده آرنج بين دوگروه تجربي (ميانگين± انحراف استاندارد)41
جدول 4-6- مقايسه قدرت عضلات باز کننده آرنج بين دوگروه تجربي (ميانگين±انحراف استاندارد)42
جدول 4-7- مقايسه قدرت عضلات باز کننده آرنج بين دوگروه تجربي(ميانگين±انحراف استاندارد)43
فهرست شکلها
عنوانصفحهشکل 2-111
شکل 2-216
شکل 4-1- نمودار مقايسه ميانگين قدرت عضلات تا کننده آرنج40
شکل 4-2- نمودار مقايسه ميانگين قدرت عضلات تاکننده آرنج41
شکل4-3- نمودار مقايسه ميانگين قدرت عضلات بازکننده آرنج42
شکل 4-4- نمودار مقايسه ميانگين قدرت عضلات بازکننده آرنج43
فصل اول
طرح پژوهش

1-1- مقدمه
عضله يکي از چهار بافت اصلي بدن است سه بافت ديگر عبارتند از : بافت هاي عصبي، پيوندي، پوششي. سه نوع عضله در بدن وجود دارد. عضله قلبي که تنها در قلب يافت مي شود. عضله صاف که در ديواره رگ هاي خوني، راه هاي هوايي، روده و مثانه قرار دارد و عضله اسکلتي که بخش هاي مختلف اسکلت را به هم پيوند
مي دهد. از ميان اين، تنها عضله اسکلتي تحت کنترل ارادي است و حرکت اندامها ونگهداري قامت را ميسر
مي سازد (5). عضله اسکلتي از حدود 75 درصد آب و 20 درصد پروتئين تشکيل شده است 5 درصد با قيمانده را نمک هاي آلي و ساير مواد شامل فسفاتهاي پرانرژي، اوره، اسيدلاکتيک، مواد معدني کلسيم منيزيم، فسفر،
آنزيم ها و رنگدانه هاي مختلف، يونهاي سديم، پتاسيم، کلر، اسيدهاي آمينه، چربيها و کربوهيدرات ها را تشکيل مي دهند (11).
عوامل متعددي در رشد و حفظ قدرت و توده عضله موثر هستند. اين عوامل عبارتند از: وراثت، فعاليت بدني، تغذيه مناسب، غدد درون ريز، عوامل محيطي و فعاليت دستگاه عصبي که وراثت ساير عوامل را تحت نفوذ خود دارد. فعاليت بدني و عضلاني بدون يک تغذيه مناسب، نمي تواند بر قدرت و حجم عضله بيفزايد. تستوسترون، هورمون رشد، کورتيزول و انسولين موجب سازگاري هاي اساسي در حجم و قدرت عضلات خواهند شد. بدون تنش بيشينه و تمرينات مقاومتي، ساير عوامل نمي توانند پاسخ هاي تمريني ايجاد کنند (9). تمرين مقاومتي از رايج ترين تمرين هايي است که در دو دهه اخير رشد پيدا کرده است. تمرين مقاومتي در توسعه عملکرد ورزشکار بوسيله افزايش قدرت، توان، سرعت و هيپرتروفي عضله، استقامت عضلاني موضعي، عملکرد حرکتي، تعادل و هماهنگي عضله نقش ايفا مي کند. در گذشته به طور مرسوم تمرين مقاومتي طرفداران زيادي نداشت (براي مثال، تنها ورزشکاران قدرتي و آنهايي که براي افزايش حجم تلاش مي کردند مثل بدن سازان تمرينات قدرتي را دنبال مي کردند) اما اکنون درک بهتري از مزيت هاي مرتبط با تندرستي تمرينات مقاومتي وجود دارد. تمرينات مقاومتي از رايج ترين تمرينهايي است که بوسيله سازمان هاي بهداشت جهاني مثل کالج آمريکايي داروهاي ورزشي و انجمن قلب آمريکا براي بيشتر جامعه شامل افراد مسن، بزرگسالان، نوجوانان و جامعه کلينکي (مثل افرادي با اختلال عصبي، عضلاني و بيماريهاي قلب و عروق) توصيه مي شود (30).

1-2- بيان مسئله
قدرت يکي از مهم ترين قابليت هاي زيست حرکتي است و معمولا در تمرين اغلب ورزشکاران جايي براي خود باز کرده است و عبارت است از ظرفيت عصبي و عضلاني براي غلبه بر مقاومت خارجي يا داخلي که تنها براي يک بار انجام مي شود. ورزشکار مي تواند با غلبه بر مقاومت خارجي يا داخلي قدرت را بهبود بخشد. منابع مهم مقاومت خارجي شامل وزن بدن افراد، توپ مديسين، باندها و طناب هاي قابل ارتجاع، دمبل، هالتر و مقاومت ثابت مي باشد. ورزشکاران مي توانند با روش هاي تحريک الکتريکي هم جنبش يا ايزوکنتيک، هم طول يا ايزومتريک، درون گرا يا کانسنتريک و برون گرا يا اسنتريک قدرت بيشينه را افزايش دهند. اما روش قدرت بيشينه با استفاده از وزنه هاي آزاد يا وسايل ديگر هنوز رايج است. شناخت انواع قدرت براي اجراي کارآمد عملکرد و تمرين ضروري است. انواع قدرت شامل قدرت عمومي، ويژه، بيشينه مطلق و نسبي مي شود که در ورزش هاي گوناگون براي عملکرد بهينه نوع خاصي از قدرت لازم مي باشد (2).
برنامه هاي تمريني مقاومتي مي توانند موجب افزايش قدرت شوند. با سه تا شش ماه تمرين پيشرفتي برابر با 25 تا 100 درصد و حتي بيشتر در قدرت عضلاني ديده مي شود. افزايش حجم عضلاني و سازگاريهاي عصبي ناشي از تمرين مقاومتي از موثرترين عوامل توسعه قدرت عضلاني مي باشند. هنگام بي تحرکي عضله و کاهش فعاليت عضله آن تغييرات عضلاني بلافاصله شروع مي شود که موجب آتروفي و تحليل عضلاني و در نتيجه کاهش در قدرت و توان عضله مي شود (10). با توجه به ويژگي هاي ورزش ،توسعه قدرت انواع متعددي دارد. بعضي ورزش ها به توان بيشتر و بعضي ديگر به دليل فعاليت طولاني به استقامت عضلاني بيشتري نياز دارند. بنابر اين يک روش ويژه براي تامين نيازهاي همه ورزش ها وجود ندارد(2). ورزش هايي مثل وزنه برداري، قايقراني با دو دست، پاس سينه بسکتبال و پرتاب اوت در فوتبال به سطح بالاي نيازمنديهاي دو طرفه نيازمند هستند و
ورزش هاي راکتي، سرويس واليبال، شوت فوتبال، گلف و بيسبال بيشتر به به نيازمنديهاي تمرين يک طرفه احتياج دارند. برنامه هاي تمرينات مقاومتي از طريق دستکاري شدت تمرين، حجم تمرين و تکرار تمرين به صورت پيشرونده و با استفاده از هالتر، دمبل و دستگاههاي تمريني اجرا مي شوند. شدت تمريت مقاومتي از طريق تکرارهاي بيشينه يا به صورت درصدي از يک تکرار بيشينه محاسبه مي شود. حجم تمرين ميزان کار انجام شده در يک جلسه تمرين است که در مقابل شدت تمرين قرار دارد و هرقدر حجم تمرين بالا باشد، شدت تمرين کاهش مي يابد. در تمرينات مقاومتي حرکاتي انتخاب مي شوند که با الگوي حرکتي رشته ورزشي سازگار باشند. از آنجا که عامل کليدي براي موفقيت در تمرين مقاومتي در هر سطح آمادگي و سني طراحي شيوه برنامه تمريني متناسب باالگوي ورزش مورد نظر است توجه به شيوه تمريني که تاثير تمرين مقاومتي را در افزايش قدرت عضله تبين کند از نکات مهمي است که نياز به بررسي و مطالعه دارد. در اين تحقيق اساس کار بر پايه تمرينات مقاومتي يک طرفه و دو طرفه بر توسعه قدرت عضلاني مي باشد تا از اين طريق روش بهتر جهت افزايش بيشتر قدرت عضلاني بدست آيد. بر اين اساس هدف اين مطالعه مقايسه تاثير هشت هفته تمرين مقاومتي يک طرفه و دوطرفه در توسعه قدرت عضلات تا کننده و عضلات باز کننده مفصل آرنج مي باشد.

1-3- ضرورت و اهميت تحقيق
کارشناسان سلامت عمومي عمدتا بر تمرين يکنواخت و دقيق هوازي و افزايش فعاليت بدني که آمادگي قلبي، عروقي را افزايش مي دهد و در ترکيب بدن موثر مي باشد متمرکز مي شوند. با اين حال تحقيقات نشان
مي دهند که تمرين مقاومتي تاثير زيادي در سيستم عضلاني و اسکلتي، مشارکت هايي در حفظ توانايي هاي عملکردي، جلوگيري از پوکي استخوان يا استئوپروز، کاهش بافت عضله يا سارکوپينه، کمر درد و اختلال هاي ديگر دارد. بيشتر تحقيقات اخير نشان مي دهند که تمرين مقاومتي مي تواند اثر مثبتي بر عوامل خطر مثل مقاومت انسوليني، ميزان متابوليسم پايه، متابوليسم گلوکز ، فشار خون، چربي بدن و زمان انتقال معدي- روده اي که با ديابت همراه است، بيماري هاي قلبي و سرطان داشته باشد. تحقيقات همچنين نشان مي دهند که همه مزاياي تمرين مقاومتي احتمالا در دو جلسه تمريني 20-15 دقيقه اي در هفته حاصل مي شود. همراه با تمرين يکنواخت و دقيق هوازي، تمرين مقاومتي مي تواند يک جزء اصلي برنامه هاي افزايش سلامت عمومي باشد (29). همچنين اين تمرينات سبب افزايش قدرت و توان عضلاني، کنترل وزن، افزايش تراکم استخوان، جلوگيري و کنترل محدود کننده هاي سلامت مثل ديابت، بيماري قلبي و آرتريت، کنترل درد، بهبود تحرک و تعادل ، بهبود قامت، کاهش خطر آسيب، افزايش عملکرد بهينه در فعاليت هاي روزمره بدن، کاهش چربي بدن، افزايش نسبت عضله به چربي بدن، افزايش متابوليسم پايه، بهبود الگوي خواب، افزايش اعتماد به نفس مي شوند (26). تمرينات مقاومتي براي افراد کم تحرک، سالخوردگان و بيماران قلبي از سوي کالج آمريکايي طب ورزشي، انجمن قلب آمريکا، انجمن آمريکايي توان بخشي قلبي و تنفسي ارائه شده است. اين موسسات تمرينات مقاومتي منظم را از اجزاء مهم برنامه هاي آمادگي جسماني مرتبط با تندرستي تلقي کرده اند. تمرينات مقاومتي براي ورزشکاران رقابتي با هدف بهينه سازي قدرت و هيپرتروفي عضلاني متمرکز مي شود. در مقابل تمرين مقاومتي براي سالخوردگان و افراد ميانسال حفظ و (در صورت امکان افزايش)توده عضله، استخوان، قدرت و استقامت عضلاني متمرکز شده است تا سلامت عمومي و سطح نيمرخ آمادگي جسماني را افزايش دهد (9).
کودکان و نوجوانان مي توانند با رعايت اصول ايمني با کمترين احتمال آسيب پذيري تمرينات مقاومتي را براي افزايش قدرت و توده عضلاني انجام دهند (10). تمرينات مقاومتي از اجزاي کليدي تمرين هاي ورزشکاران مي باشند که فشار قابل توجه اي بر سيستم عضلاني اسکلتي اعمال مي کنند و براي افزايش قدرت، جلوگيري از آسيب، بهبود مهارتهاي حرکتي در ورزشکاران استفاده مي شوند. تمرينات مقاومتي همچنين از اجزاي آمادگي ورزشکاران در ورزشهاي تيمي مي باشند و افزايش قدرت و توان ناشي از اين تمرينات سبب بهبود عملکرد ورزشکاران مي شود. باتوجه به اينکه تمرينات مقاومتي در بين مردم عادي به ويژه جوانان رونق بسيار يافته است و ورزشکاران هم براي دوره هاي آمادگي از شيوه تمريني استفاده مي کنند و هم چنين از اين تمرينات در
برنامه هاي بازتواني ورزشکاران آسيب ديده استفاده مي شود و افزون بر اين به عنوان يک روش تمريني مهم براي سلامت نيز شناخته شده است و با توجه به ضرورت توصيه ورزشکاران به انجام نوع تمرين مقاومتي ويژه مطابق با رشته ورزشي و جهت کمک به افزايش سلامت عمومي جوامع و ياري مربيان، کارشناسان ورزشي و ورزشکاران در ارائه يک روش تمريني مناسب که اثر بخشي بهتري داشته باشد و با توجه به نبود تحقيقات در اين زمينه هدف ما بررسي مقايسه تاثير يک دوره تمرين مقاومتي يک طرفه و دو طرفه بر توسعه قدرت عضلات تا کننده و عضلات باز کننده مفصل آرنج مي باشد.

1-4- اهداف تحقيق
1-4-1- اهداف کلي
هدف کلي اين تحقيق مقايسه تاثير هشت هفته تمرين مقاومتي يک طرفه و دو طرفه بر قدرت عضلات تا کننده و عضلات باز کننده مفصل آرنج مي باشد.
1-4-2- اهداف فرعي
1- مقايسه تاثير هشت هفته تمرينات مقاومتي يک طرفه و دو طرفه بر قدرت عضلات تا کننده آرنج
2- مقايسه تاثير هشت هفته تمرينات مقاومتي يک طرفه و دوطرفه بر قدرت عضلات باز کننده آرنج

1-5- فرضيه هاي تحقيق
1- تفاوتي بين قدرت عضلات تا کننده مفصل آرنج در آزمون فلکشن يک طرفه با دمبل وجود ندارد.
2- تفاوتي بين قدرت عضلات تا کننده مفصل آرنج در آزمون فلکشن جفتي با هالتر وجود ندارد.
3- تفاوتي بين قدرت عضلات باز کننده مفصل آرنج در آزمون اکستنشن يک طرفه با دمبل وجود ندارد.
4- تفاوتي بين قدرت عضلات باز کننده مفصل آرنج در آزمون اکستنشن جفتي با هالتر وجود ندارد.

1-6- پيش فرض هاي تحقيق
1) آزمودني ها بيماري قلبي عروقي، فشار خون، چربي يا قند خون نداشته و از سلامت جسمي و روحي برخوردار بودند.
2) شرايط اجراي آزمون براي کليه آزمودني ها يکسان بود.
3) آزمودني ها با ميل و رغبت و انگيزش در آزمون ها و مراحل تحقيق شرکت کردند.
4) آزمودني ها حداکثر سعي و تلاش خود را در انجام تمرينات به کار گرفتند.

1-7- محدوديت هاي تحقيق
1-7-1- محدوديت هاي محقق خواسته
1) فعاليت: آزمودني ها افراد مبتدي بودند که سابقه تمرين مقاومتي نداشتند.
2) سن آزمودني ها: تمام آزمودني ها در دامنه سني 26-15 سال قرار داشتند.
3) سلامتي: همه آزمودني ها از نظر جسماني و رواني تندرست بودند و سابقه هيچ گونه بيماري نداشتند.
4) جنسيت: همه آزمودني ها مرد بودند.
5) زمان تمرين: همه آزمودني ها در زمان مشخص از روز تمرين هاي مورد نظر را اجرا کردند.
1-7-2- محدوديت هاي اجتناب ناپذير
1) سطح انگيزش و شرايط روحي و رواني آزمودني ها در هر جلسه تمرين تا حدي غير قابل کنترل بود.
2) ميزان استراحت و فعاليت هاي روزانه و تغذيه آزمودني ها به طور کامل در طول دور تمرين قابل کنترل نبود.
1-8- تعاريف واژه ها و اصطلاحات
1-8-1- تعاريف نظري
1) قدرت عضلاني: ظرفيت عصبي- عضلاني براي غلبه بر مقاومت خارجي و داخلي تنها براي يک بار و توانايي به کار بردن نيروست. به عبارت ديگر قدرت بيشترين مقدار نيروي توليد شده توسط يک گروه از عضلات براي يک بار مي باشد (2).
2) تمرينات مقاومتي: تمرينات مقاومتي مجموعه اي از فعاليت هاي انقباضي عضلات است که در جهت مقابله با نيروي مقاومت وزنه يا مقاومت خارجي ايجاد مي شود (1).
3) تمرين يک طرفه: تمرين يک طرفه شامل استفاده از يک عضو در يک زمان است. به عبارت ديگر تمرين مقاومتي يک طرفه تمريني است که بار و وزنه تمريني با يک طرف بدن حرکت داده مي شود و حرکت يک عضو (دست يا پا) سبب اجراي تمرين مي شود مثل پرس دمبل تک دست، شناي يک دست (13).
4) تمرينات مقاومتي دو طرفه: تمرين دو طرفه شامل استفاده از دو عضو به طور همزمان براي غلبه بر مقاومت است. به عبارت ديگر تمرين مقاومتي دوطرفه تمريني است که بار و وزنه تمريني با دو عضو بدن (دستها يا پاها) حرکت داده مي شود و حرکت همزمان دو عضو سبب اجراي تمرين مي شود (13).

1-8-2- تعاريف عملياتي
1) تمرينات مقاومتي: در اين پژوهش براي انجام تمرينات مقاومتي از دستگاههاي بدن سازي ، وزنه و دمبل به مدت هشت هفته استفاده شد.
2) تمرين يک طرفه: تمرينهاي يک طرفه شامل جلو بازو دمبل ايستاده، پشت بازو دمبل ايستاده ، جلو بازو دمبل شيب ميز، پشت بازو دمبل خوابيده ، جلو بازو تک دست ايستاده و پشت بازو سيمکش تک دست ايستاده در اين پژوهش مورد استفاده قرار گرفت.
3) تمرين دو طرفه: تمرينهاي دوطرفه اي که در اين تحقيق استفاده شد تمرينهايي شامل جلو بازو هالتر ايستاده، جلو بازو سيمکش لاري نشسته، پشت بازو سيمکش لاري، جلو بازو ماشين ايستاده بود.
4) قدرت عضلاني يک طرفه و دو طرفه: قدرت يک طرفه و دو طرفه عضلات تاکننده مفصل آرنج و عضلات بازکننده مفصل آرنج آزمودنيها به صورت غير مستقيم از طريق آزمون RM1، به ترتيب، با استفاده از دمبل (مجموع رکورد دست راست وچپ) و هالتر با استفاده از وزنه هاي آزاد اندازه گيري شد.
5) افراد مبتدي: در اين تحقيق منظور از افراد مبتدي مردان 26-15 سال هستند که سابقه هيچ گونه تمرين مقاومتي نداشتند.
فصل دوم
ادبيات و پيشينه تحقيق
2-1- مقدمه
در اين فصل ابتدا مرور مختصري بر مباني نظري تحقيق شامل ساختار تار و عضله اسکلتي، پتانسيل عمل، نظريه ي سرخوردن الياف، واحدهاي حرکتي، قانون همه يا هيچ، انواع تمرينهاي مقاومتي، مکانيسم انقباض، انواع قدرت، سازگاريهاي عصبي عضلاني، سازگاري قدرت مربوط به سن و جنس، مزيتهاي تمرينهاي يک طرفه و دو طرفه، انواع تارهاي عضلاني صورت گرفته و سپس دست آوردهاي کلي پژوهش که در مورد موضوع تحقيق صورت گرفته، ارائه شده است.

2-2- ساختار عضله اسکلتي
عضلات اسکلتي 40 درصد وزن بدن را تشکيل مي دهند. عضلات اسکلتي از هزاران تار قابل انقباض تشکيل شده که به طور موازي درکنار يکديگر قرار گرفته اند. طول تارهاي دراز و استوانه اي شکل عضلات اسکلتي از 1 تا 40 ميلي متر و قطر آنها از 10 تا 100 ميکرون متفاوت است. غلاف هايي از بافت همبند (پيوندي) تارهاي قابل انقباض عضلاني را احاطه کرده اند. بخشي از اين بافت که يک تار عضلاني را مي پوشاند به نام آندوميوزوم ناميده مي شود. درست در طرف داخل چسبيده به اين غلاف، غشاي نازک داراي خاصيت ارتجاعي تار عضلاني را در بر مي گيرد اين غشا سارکولما خوانده مي شود. درون ياخته عضلاني از پروتوپلاسم ويژه اي به نام سارکوپلاسم اشغال شده است. ياخته هاي عضلاني (تارها) نيز در کنار هم قرار گرفته اند تا دسته تار عضلاني يا فاسيکول را به وجود آورند. اين دسته تارها شامل تعداد نابرابري تار عضلاني اند که بافت همبند مشخصي به نام پري ميوزيوم آنها را به هم پيوند مي دهد. با مطالعه يک عضله کامل (يا دسته تارهاي عضلاني) پي خواهيم برد که بافت همبند ديگري به نام اپي ميوزوم در طرف خارج آن را پوشانده است. ادامه بافت هاي همبند به موازات تارهاي عضلاني در انتهاي عضله به شکل محکم و فشرده اي به يکديگر مي چسبند که تشکيل تاندون را
مي دهند. تاندونها به لايه خارجي استخوان به طرز محکمي متصل مي شوند و همچون رابط بين عضلات مخطط و استخوانها انجام وظيفه مي کنند. عضلات داراي عروق خوني فراواني اند که به همراه بافت همبند به درون عضلات رخنه مي کنند و به موازات تارهاي عضلاني آرايش مي يابند (7).

2-3- ساختمان تار عضلاني
درون تار عضله، پر?از سارکوپلاسم- يک مايع چسبناک قرمز رنگ حاوي هسته، ميتوکندري ها، ميوگلوبين و تقريبا 500 ميوفيبريل ضخيم رشته مانند 1 تا 3 ميکرومتري است که از يک سر تا سر ديگر تار عضله ادامه دارند. اطراف ميوفيبريل ها، توسط يک نوع رتيکولوم اندوپلاسميک صاف پيچ در پيچ احاطه شده که رتيکولوم سارکوپلاسميک خوانده مي شود و در رشد، ترميم، جانشيني تار درگير مي شود. توبول هاي غشايي بين تماسي رتيکولوم سارکوپلاسميک در فضاهاي باريک بين ميوفيبريل قرار داشته و ضمن آن که آن را احاطه مي کنند به موازات آنها مستقر مي شوند. در زير ميکروسکوپ پر نور، تار عضله ظاهر مخططي دارد. دليل مخطط بودن تار به لحاظ آرايش منحصر به فرد نواربندي متفاوت ميوفيبريل هاست. در امتداد طول هر ميوفيبريل نوارهاي تيره A با نوارهاي روشن I يک درميان قرار گرفته اند. اين عنصرها مسئول گسترش و توليد نيرو هستند. هر نوارA در بخش مرکزيش توسط يک باريکه روشن تر که منطقه H خوانده مي شود قطع مي شود. منطقه H خودش توسط خط تيره اي که خط M خوانده مي شود به دو قسمت به دو قسمت تقسيم مي شود. نوارهاي I نيز در ناحيه وسط يک قطعي دارند ناحيه سياهي که خط Z ناميده مي شود. ناحيه بين دو خط Z را سارکومر مي گويند و کوچکترين واحد يا بخش عملي (کارکردي) يک تار عضله است. هر ميوفيبريل در واقع زنجيره اي از سارکومرهاست که سر به سر روي هم خوابيده اند. ديده شده است که ميوفيبريل از آرايش منظم دو نوع فيلامنت پروتئيني
(ميوفيلامنت ها) در درون سارکومرها ريشه مي گيرد. فيلامنت نازک از پروتئين هاي اکتين ، تروپوميوزين ، تروپونين ، پهناي وسيع نوار I و تا اندازه اي مسير A تشکيل مي شوند. در حالي که فيلامنت هاي ضخيم حاوي پروتئين ميوزين و گسترده طول نوار A به طور کامل است. خط Z يک ورقه پروتئيني و به شکل ديسک است و به عنوان نقطه اتصال فيلامنت هاي نازک انجام وظيفه مي کنند و ضمنا هر ميوفيبريل را به سر تا سر پهناي تار بعدي وصل مي کند (7).

2-4- پتانسيل عمل
بين دو سوي غشاي سلول عضلاني اختلاف بارالکتريکي وجود دارد. قسمت خارجي غشا داراي بار مثبت و قسمت داخلي آن داراي بار منفي است. در سلول غير فعال اختلاف بار الکتريکي يا پتانسيل بين داخل و خارج سلول پتانسيل استراحت ناميده مي شود. هنگامي که يکي از تارهاي عضله تحريک مي شود قابليت نفوذ غشاي سلول عضلاني تغيير مي يابد و اين به تغييرات سريعي در پتانسيل غشاء مي انجامد که براي 0001/0 ثانيه ادامه
مي يابد و سپس دوباره به حالت استراحت باز مي گردد. تغييرات پتانسيل درهنگام فعاليت تار عضلاني پتانسيل عمل توليد مي کند. پتانسيل عمل داراي دوقسمت است. قسمت اول در زمان دپلاريزاسيون، هنگامي که پتانسيل معکوس مي شود ايجاد مي گردد و قسمت دوم در هنگام رپلاريزاسيون حادث مي شود. قسمت اول به اين ترتيب توليد مي شود که متعاقب افزايش در قابليت نفوذ غشا به يونهاي سديم اين يونها به سرعت به طرف داخل سلول عضلاني حرکت مي کنند و با خود مقدار کافي يونهاي مثبت براي ايجاد يک پتانسيل مثبت در داخل سلول و نتيجه تجمع بارهاي منفي در خارج غشاي سلول به همراه مي آورند. بلافاصله پس از دپلاريزاسيون دوباره غشا در برابر يونهاي سديم غير قابل نفوذ مي شود و به تدريج پتانسيل استراحت غشاء از نو ظاهر مي گردد (7).

2-5- نظريه ي سرخوردن الياف
نظريه ي سرخوردن الياف چنين پيشنهاد مي کند که يک عضله از آن جهت کوتاه و طويل مي شود که الياف ضخيم و نازک بدون تغيير در طولشان به روي يکديگر سر مي خورند. اين عمل تغيير عمده اي در اندازه نسبي مناطق مختلف و نوارهاي دروني يک سارکومر ايجاد مي کند. الياف نازک اکتين روي الياف ميوزين سرخورده و طي انقباض به داخل (و هنگام انبساط به جاي اول برمي گردد) منطقه نوار A حرکت مي کند. بنابراين تغيير آرايش ساختاري عمده اي هنگام انقباض در منطقه نوار I که به صورت چشمگيري عرضش کم مي شود رخ
مي دهد. نوار Z اساساً به طرف مرکز هر سارکومر کشيده مي شود. هيچ تغييري در عرض نوار A به وجود
نمي آيد. اگرچه هنگام تماس الياف اکتين با يکديگر در مرکز سارکومر ممکن است منطقه H ناپديد شود
رشته هاي اکتين به داخل فضاهاي بين رشته هاي ميوزين مي لغزند و خط Z را که به آن چسبيده اند با خود
مي کشد (شکل 2-1) (11).

شکل 2-1
2-6- واحدهاي حرکتي و اتصال عصبي عضلاني
تعداد رشته هاي عصب حرکتي بسيار کمتر از تعداد عضلات موجود در بدن است. ميليونها تار عضلاني مخطط در دستگاه عضلات وجود دارد. اما تنها در حدود 420000 عصب حرکتي وظيفه انتقال پيامها از دستگاه عصبي مرکزي به تارهاي عضلاني را انجام مي دهند. با توجه به اينکه تارهاي عضلاني بدون اعصاب حرکتي قادر به توليد انقباض نيستند الزاماً عصب هاي حرکتي انشعابات مکرري در داخل عضله به وجود مي آورند. بدين ترتيب هر عصب حرکتي منفرد و تارهاي عضلاني مربوط به آن را يک واحد حرکتي مي گويند. به عبارت ديگر تارهاي عضلاني که از تار عصب حرکتي عصب گيري مي کنند يک واحد حرکتي ناميده مي شوند. اتصال عصب به عصب ديگر را سيناپس مي نامند و اتصال عصب به عضله سيناپس ويژه اي را به نام اتصال عصبي عضلاني يا صفحه محرکه به وجود مي آورد. جريان دقيق سازوکار اتصال عصبي عضلاني بدين ترتيب است: آکسوني که به تار عضلاني عصب مي دهد به تدريج که به مقصد خود نزديک مي شود غلاف ميلين خود را از دست مي دهد و به تعدادي ((پايکهاي انتهايي)) تقسيم مي شود. پايکهاي انتهايي حاوي تعداد زيادي
وزيکول هاي کوچک روشن اند که محتوي ((استيل کولين)) يعني ماده شيميايي ميانجي در اين سيناپس هايند. در صفحه محرکه ارتباطي بين آکسون و عضله وجود ندارد. لذا هنگامي که يک موج عصبي به صفحه محرکه مي رسد استيل کولين از وزيکول ها آزاد و از فضاي بين انتهاي عصب و غشاي تار عضلاني ( موسوم به شکاف سيناپسي) عبور مي کند و به تحريک در رشته عضلاني و انقباض مي انجامد (7).

2-7- قانون همه يا هيچ وجمع انقباضات
پاسخ تارهاي عضلاني در برابر يک محرک يا بصورت حداکثر است و يا اصلا به وجود نمي آيد. اين صفت بارز به قانون همه يا هيچ موسوم است. محرکي که داراي شدت آستانه تحريک باشد، سبب خواهد شد که تار عضلاني تا حداکثر امکان منقبض شود. افزايش انقباض تار عضله که بر اثر دو محرک حداکثر با توالي سريع ايجاد مي شود، جمع انقباضات ناميده مي شود.اين موقعي حادث مي شود که قبل از آنکه غشا متعاقب تحريک اول رپلاريزه شود، تحريک دوم به غشا مي رسد. هرگاه زمان کافي بين محرک اول و دوم براي بازگشت تحريک پذيري وجود نداشته باشد، دو انقباض با يکديگر جمع مي شوند. بايد توجه داشت که هنگامي که غشاء دپلاريزه مي شود، محرک ثانوي بي اثر است اين فاصله را محرکه تحريک ناپذير مطلق مي نامند. جمع انقباض در اين مرحله ميسر نيست ولي زماني که غشا در حال رپلاريزاسيون است و تحريک ناپذيرحتمي است، تحريکي قويتر از حد طبيعي لازم مجددا غشاء را دپلاريزه مي کند. بدين ترتيب، جمع انقباضات ميسر مي شود (7). زمان طولاني انقباض و زمان کوتاه تحريک فرصتي ايجاد مي کند تا عصب قبل از انبساط کامل عضله با واحد حرکتي بيشتر تحريک شود. در اين وضعيت ،نيروي تام انقباض عضله يا واحد حرکتي مي تواند با افزايش فرکانس تحريک افزايش يابد که به آن جمع زني مي گويند.با افزايش فرکانس تنش تکان نيز تا زمان رسيدن به يک تنش بيشينه يکنواخت، که کزاز ناميده مي شود ، افزايش مي يابد (7).

2-8- انواع تمرينات مقاومتي
حرکات بي شماري وجود دارد که مي توان از آنها در يک برنامه تمرين مقاومتي استفاده کرد. با وجود اين، برنامه هاي تمريني فقط محدودي از آنهارا مد نظر قرار مي دهند. اين گونه هاي تمريني عبارتند از: ايزومتريک، ديناميکي (پويايي) با متغيرثابت، مقاومتي متغير، اسنتريک و ايزوکنتيک. استفاده کردن هريک از اين روشها فوايد و محدوديتهاي خاص خود را دارند. انتخاب اينکه کداميک از انواع اين تمرينها استفاده شود، به نيازهاي عملکرد، هدف هاي فرد و دسترسي داشتن يا هزينه وسايل و تجهيزات بستگي دارد.

2-8-1- تمرينهاي ايزومتريک
ايزومتريک که ضمناً به تمرينهاي مقاومتي استاتيک نيز معروفند، به انقباض عضلاني اي گفته مي شود که در آن تغييري در طول عضله رخ نمي دهد.اين نوع تمرين مي تواند عليه يک شئ شاکن (براي مثال، يک راديو) يا عليه مقاومتي که بزرگتر از قدرت کانسنتريک فرد است (براي مثال، يک ميله با وزنه سنگين يا ماشين وزنه اي) انجام شود. مهمترين امتياز اين تمرينها آن است که قدرت در زاويه خاصي از مفصل افزايش مي يابد که خود اين موضوع بزرگترين محدوديت آن نيز هست، چون قدرت فقط در زاويه خواص گسترش مي يابد و انتقال محدود است.
2-8-2- تمرينهاي پويا با مقاومت ثابت
واژه پويا با مقومت ثابت به نوعي از انقباضهاي عضلاني گفته مي شود که آن عضله ، تانسيوني ثابت عليه يک مقاومت مشخص به کار مي گيرد. اين نوع انقباض را عموما تحت عنوان انقباض ايزوتونيک نيز مي شناسند. امتياز اصلي تمرينهاي ديناميکي با مقاومت ثابت عبارت است از توانايي آن در تحريک حرکت ويژه اي و فراخواني يک توده عضلاني بزرگ. اين شرايط امکان انتقال قدرت بيشتر به عملکرد ورزشي واقعي را ميسر
مي سازد. محدوديت اصلي اين نوع تمرينها ضرورت دقت و توجه مناسب به هنگام اجراي آنها و وجود تاسيسات مکفي است (8).
2-8-3- تمرينهاي مقاومتي متغير
وسيله تمرين مقاومتي متغير از راه يک بازوي متحرک اهرمي، بادامک، يا تنظيمات قرقره اي عمل مي کند. هدف ازاين کار عبارت است از تغيير مقاومت در سراسر دامنه حرکتي يک فعاليت تا افزايش ها و کاهشهاي قدرت در سراسر دامنه حرکتي برابر شود. هدف از چنين طراحي اي اين است که عضله تحت تاثير فشار قرار گيرد تا در سراسر دامنه حرکتي درحد بيشينه منقبض شود. مثل حرکات مقاومتي پويا، ورزش کردن با ماشينهاي مقاومتي متغير مي تواند به افزايش قدرت زيادي منتهي شود. با اين تفاوت که ترس از افتادن وزنه ها و به خطر افتادن ايمني فرد در اين نوع تمرينها وجود ندارد. از معايب اين تمرينها آن است که تعداد مفاصلي که در گير کار مي شوند، زياد نيست در نتيجه عضلات زيادي فراخوان نمي شوند و شبيه سازي حرکات ورزشي واقعي نيز با محدوديتهايي مواجه است. به علاوه هزينه دستگاههاي مقاومتي متغير ممکن است بودجه زيادي بخواهد.

2-8-3- تمرينهاي اسنتريک
نوعي انقباض عضلاني است که عضله هنگام انقباض بر طولش افزوده مي شود. اين نوع انقباض نوعا هنگام دويدن در سراشيبي يا حالت نيم اسکات که فرد قبل از پريدن به خود مي گيرد، مشاهده مي شود. استفاده از حرکات مقاومتي ثابت ديناميکي مستلزم نوعي انقباض اسنتريک است. جايي که مقاومت کم مي شود، عضله به صورت استاتيکي منقبض مي شود (طويل مي شود) وجايي که مقاومت زياد مي شود تا تکرار کامل شود، عضله به شکل کانسنتريکي منقبض مي شود (کوتاه مي شود). توانايي نيروزايي هنگام انقباض اسنتريکي به مراتب بيشتر از توانايي نيروزايي هنگام انقباضهاي کانسنتريک يا ايزومتريک- هر دو- است. به همين دليل، براي افزايش قدرت بيشتر، استفاده از تمرينهاي اسنتريک پيشنهاد شده است تا استفاده از ديگر روشها تمريني.مزيت اصلي تمرينهاي اسنتريک عبارت از توانايي گسترش قدرت آن است. از جمله محدوديت هاي اين تمرين ها آن است که آن را عامل دردهاي پس از ورزش مي دانند. دردها 48 ساعت پس از يک جلسه تمرين به اوج خود مي رسند.

2-8-4- تمرينهاي ايزوکينتيک
ايزوکينتيک شامل يک انقباض عضلاني است که انقباض در سرعت زاويه ثابتي انجام مي شود. بر خلاف ساير تمرينهاي قدرتي، اين مقاومت نيست که باعث افزايش قدرت مي شود. در اين انقباض، نيروي بيشينه اي با يک سرعت کنترل شده اي در سرتاسر کل دامنه حرکتي عضله به کار گرفته مي شود.



قیمت: تومان


پاسخ دهید